N.E.W.S.T.A.R.T.
Sunlight | Salni Teng·ani
“Aro Isol inaha, ‘Seng·ani dongchina;’ unon seng·a dongaha. Unon Isol ua seng·aniko name nikaha” (A·bachenga 1:3, 4)
Aiao Inmanpilgipa Be·en An·senganina Kattarang: Salde namen dal·a, salni a·palo namen ding·a, aro uni ding·ania 11,000 degrees Fahrenheitmang ding·genchim. Salni bimangni ning·chipak ding·bata — million 18 degreemang ding·gen ine chanchichipani dongaha!
Salni jatchio jrimania square inch prako 700 million tonrang ong·genchim. Salni jatchiode ding·aninan pinni ku·chotni atom bretgenchim aro ua ding·e teng·genchim aro ding·dugaani giminan pinni ku·chotoni teng·ani teng·dugae wa·al chaate wa·alni ding·ania mail sa chel·e dongenggipa mandekoba ua ding·ania so·otna man·pilkugenchim.
Rasong gnange salara an·chingoni mail million 93 chel·aosa donga, uni ortoa, salni teng·ania an·chingni a·gilsakona sokbana minit 8 seken 20 nangepilaha. Ua somoio sal rakania an·chingna nambegipa ding·atanisa ong·aiaha.
Sa teng·anikoa janggi tanganina nanga — inditan nangchongmotgipa ong·ani gimin a·gimikni janggi tanggiparangna bilko man·atna gita Isol salko donmanaha. Nang bario sam bol donggiparang ua bilko jakkala, katna ta·rakbatgipa matburing cheetah minggipaba ua bilko jakkalesa katna ta·raka, aro nang gariko re·atna jakkalgipa petrolmangmangba sal rakaoniko bilko a·aoniko man·esa bilko on·na man·a. A·gilsako bilrangko man·e jakkalgipa pilakan ong·nasipile salni bilko man·esa bilko man·tokgiparang ong·aia.
A·bachengaonin salni teng·ania nama ine Isolni dongimin ong·oba, bang·a manderang da·alo sal rakana kene dongtokenga. Haida saoba uamangna ong·gija dake aganmanahakon, be·en an·senganina namgipa ong·a ine u·ioba sal rakaniko man·gniko an·ching gimaatenga. “Beben, seng·ara nitoa, aro salko nina mikronrang nama” (Aganprakgipa 11:7)
Name an·senge janggi tangna man·na gita, sam bolrang gita mandeba sal rakdapaniko nanga. Sal rakdapa namja ine manderangni aganengo, ong·chongmotade agre sal rakdapataniko man·anikosa gelna nanga ine an·ching u·ie ra·na nanga.
Ong·chongmotade, kraa gita sal chakna man·ania ia namgnirangko ong·ata …
• gisik neng·aniko namata,
• sabisiko chelchaksona amani bilko bariata,
• sabisiko chelchaksoata,
• tusianiko namdapata,
• gisiko name kam ka·na man·gniko bariata,
• mandeko bilakdapata,
• beholi saanirangko namata,
• nangan somoio be·enni bilakaniko bariata.
Saloniko namgniko man·rikania vitamin D ko ine mingsinga. An·chingni be·enranga UVB radiation donge sal rakaoniko uarangko saloprika, indake an·seng bilakanina gamchatgipa vitamin pil·atna man·a.
Sal rakao nangatahaon, an·chingni bigilara bigilko gisimatgipa melaninko ong·katate agre sal rakdapgniko chelchaksoatna man·aia, aro una skang vitamin D nakatbasoa. Bang·bate melanin aro vitamin D sokbaania salni bigilko kamgnioniko chelchaksoani gitaba ong·a.
Baditana Sal Chakna Nanga?
Bang·bata Europeni mande sakgipokrangnade salprako minit 30 ong·nasipile, antio changgittamna sal rakao chakoba chu·ongaia. Sakgisimbatgipa manderang ruutbate sal rakao chakna nangbata, unosa vitamin D uamangni bigilona napangna man·bata. Indiba na·a sakgipok ong·ode, salna bigil kamningaiode ba badiaba sal rakgipa ba ding·gipa biaprango donggipa ong·ode, na·a komibate sal chakna nangnikskanaba donga. Sal rako bigil gitchakangaiode haida na·a nangana bate ruute sal chakmanengnaba dongaha!
Nang bigil gipokode minit bongarangna sal chake nichengaibo, unikode salprakprak bariroroate salprako minit 30 ona bariatangbo. Na·a sal rakao rama re·na nangengode sal rakdapaniko chelchakna gita dal·gipa tupi gipokko (mikkang, nachil, gitok aro janggilrangko chelchakna gita) ganskabo aro cholakoba gipokko ganbo. Iakoba u·ie ra·bo je, sal rakako chelchakani bosturang (sunscreen, ba garini kelkirang) nang·ni be·eno vitamin D ong·katatgnikoba komiatskagen!
Aiao Inmanpilgipa Be·en An·senganina Kattarang: Americani manderangni sak ritchasao sak 90 na baten vitamin D ko chu·onge man·gijagiparang ong·a.
Namgipani Agreani …
Gisik ra·bo, sal rakania agregijagipa ong·anio nambata. Protein aro nang·ni man·rikrikbagipa be·enni bakrang sal ding·ani nang bigilo nangeon nosto ong·a aro mikkangchi kensar man·rikgniona kenchakani donga.
Indioba ian nang·ni nanga gita sal chakna nanganiko kenatjachina! Vitamin D ko man·atna gitade nang bigilko ontisa kamatani dongainaba donga.
Aro bigilni kensar sak 2,000 ong·nasipile Americani manderangko bilsiprako man·atoba, sandie nigiparang indine agana je, sal chakania bilsi prako kensar man·e signioniko bilsiprako sak 138,000 rangnade chelchakaniko on·skaa.
Want to read more? Visit our Resources page to order the Amazing Health magazine!
