N.E.W.S.T.A.R.T.
Temperance
“Aro Jihova Isol ua mandeko ge·ete inaha, Na·a ia barini pilak boloni biteko cha·tokna ama; indiba nama namgijako u·iani bolni biteko cha·na nangja; maina uni biteko cha·ani salon na·a sichongmotgen’ ” (A·bachenga 2:16, 17).
Aiao Inmanpilgipa Be·en An·senganina Kattarang: ananiko ra·baa, uarangoni rokomsara jelly na·tokan ong·a. Ia nikprotna man·aigipa na·tokara ritchaprakoni bak 97 de chi ong·aia, uni gimin altuaen nikprotna man·ataia, aro jing·jonggipa gita dakaiani gimin uko “jellyfish” ineba bimungko donaha.
Skanggipa nikchengon uarangko tange dongenga ine niknaba aiao inmana. Uamango ka·tong, an·chi, pekuare, greng dakgiparangba dongja. Saoba scientistrangde uarango mikronrang dongani gimin teng·a ba seng·anirangko uamang u·ia ine agana, indiba mingsa aiao inmanania ma·sina gita uarangoa taningba dongjachim!
Jelly na·tokde chio kosak ka·ma dake tang·dodoe roa aro dingtangmancha bil donggipachi chiko ope ku·gale roa, indiba bachi ua jroenga ba re·enga ukode u·ija. Jechi ua balpakako man·a uchinan uade balboangaiachim.
Indiba an·chingde jelly na·tok gitade ong·ja, maiko dakna nanga, uko basee an·chingde dakna nanga. Isol an·chingna basee ra·na u·iani gisikko on·aha.
Isolara Bebekon Miksongbebeama?
Skangonin Isolde Adam aro Hobana barioniko boljanggini biteko cha·china aro gipin bolrangoni je bitekoba cha·china jakgitel on·ahachim. Indiba beng·gimin bipangonikode cha·jachina mikrakataniko on·manahachim – dangtapnamangba on·jahachim, ong·jaode uamang sigenchim. Ua nama aro namgijako u·iani bolara barini jatchio dongachim, aro ua bolan uamangni katta mania ba manigijaniko dake niani gita ong·achim. Dukni katta, ia skanggipa manderanga ua kenbegnigipa beng·gimin bolni biteko an·tangtangko gisik seng·atgnigipa gitasa chanchiskaahachim.
Uamang Isolni rongtalbee ge·etani kosakon re·angaiaha, aro ku·sa cha·atanichin, papni chipakkore a·gilsakko satpakangaiaha. Ua beng·gimin bol a·gilsako dongjahaomangba, maiba gipin “beng·gimin biterang” da·oba an·chingni giseponiko jakgitelaniko ra·seke ra·enggipa dongengkugenchimma?
Aiao Inmanpilgipa Be·en An·senganina Kattarang: Sastroo aganani gitade, mandeni seoke ra·anichisa pap a·gilsakona napaha. Oe, beben, Sastroo papko talatanide, Isolni niamrangko pe·anian pap ong·a ine agana
(1 Johan 3:4). Mandeni bolni bitemangmangko cha·aianisan pap ong·aija — indiba uan Isolni gisik gnange aro name agananiko bobil dake chakatpilanian ong·aia.
Mikkingchipak Donggipa Taning
September 1848 bilsio, saksa bilsi 25 ong·gipa rel ramao kam ka·gipa, Phineas P. Gage minggipa, iron rod chi maiba gopretgnigipa bostuko rel ramako tarimitingo jotrekrekengachim. Unon gopretani somoio maiba guli gita dakgipa uni sko gita tang·pretangaha. Aiao inmanpile, ua eksident ong·ania Phineasko siatjaha. Ua be·en bimang bilaken bilsi 13 na tangangkuahachim. Uni chanchina man·anirang namengkua — ua ku·sik aganna namen man·kua, aro pilak kamrangkon kraa gitade ka·angkuna man·aiengkuachim, aro uni gisik ra·na man·anirangba namaiengkuachim.
Indiba uni ripengskarangni aganani gitade uni cholonranga skang gitade ong·jahachim. Eksidentna skangde ua jik dena ka·saachim, aro mandeskarangnaba ka·sae dakanirang dongaiachim. Kamkoba ua daito gnangen ka·a aro nokdango namgipa segipa ong·achim. Ua pilak mandechin mitelako man·achin aro pangchakna man·gipa mande ong·achim. Indiba eksidentni ja·mano uni bewalrang dingtangbaaha. Ua ka·o nangrakaha, ka·namjaha aro settagijagipa kattarangkoba ua jakkalbaahachim. Ua sada ringna a·bachengbaaha aro chukoba ringaha aro toromna gisiko nangjahachim. Namgipa uni gisikrangko dingtangaha gita nikaha.
Phineasni eksident ong·anian uni bewalko dingtangataha aro nokdangna simsakaniko komiataha. Sandie nigiparang uni obostako, uni mikkingni taning nosto ong·aha inesan aganaiaha. Uni gimin ua name chanchina u·ijaha, mandeskana simsakjaha aro songo noko kamna pangchakna man·atjaha aro toromna gisiko nanganiko gimaataha. Aiao inmanani katta Sastroo donga je, mikkingo “chin” ko ra·ania mandeko sia ba tangaonaba sokatna man·a!
Seoke Ra·anirangko Bano Daka?
Mikkingchipak donggipa taningan nama namgijako u·iani aro basee ra·na chanchina changani taning ong·a. Ia taningni bakan an·chingni kam aro cholon aro basee ra·anirangko ong·ata. Ia mikkangchipak donggipa taningan an·chingni Isolko manina skatani bakrangba ong·a. Iani a·selan Satande pangnan ia mikkangchipak donggipa taningko pangnan nosto ka·e galna ske dongaienga.
Aiao Inmanpilgipa Be·en An·senganina Kattarang: “Lobotomy” ingipa kattara mikkangchi donggipa taningko rate tete sananio chu·sokgijaniko miksonge aganani ong·ronga. Ritcha chi·sku a·bachenggipa bilsirango, gisik bilonge namgijana sananio, gisik biljime sagiparangko sananio ia mikkingni taningko sanrongachim. Bi·samitingo agre katta ra·gijagipa bi·sako namatnaba ia taningni bakkosa sanaiachim! Indioba ia bikpilattaina man·gijagipa obostaan manderangko uamangni skatang chanchina man·gnioniko champengataha.
Mikkingchipak Donggipa Taning Name Kam Ka·jaode Mai Ong·a?
·igiparangni aganani gitade, mikkingchipakni taning nosto ong·on mandeni nikani aro u·ianirang tik ong·jaha, gisik duk ong·pretanirang donga, aro dakgiminkon daktaitaia, agangiminkon agantaitaia gita dakanirang donga. Mikkingchipak donggipani taning nosto ong·on ia indakgiparangko dakronga:
• kam cholonrangba namangja,
• mandeskako mandera·ja,
• niksamsoani gri,
• chanchibewalna changja,
• hisapna changja,
• gaora dakani bang·a, aro draanirang dongaia,
• gisik ra·anirang gimaanga,
• dongsiksaka,
• ka·onangraka ba duk ong·raka,
• skatangde mamungkoba dakna u·ija,
• simsakani dongja.
Mikkingchipak donggipa taningni nosto ong·ania maini a·sel?
Jagokgipa obostarang, jekai gario eksident ong·a gita dakanirang mikkingchipak taning donggipako nosto ong·atna man·a. Indioba, aiao inmangipa ong·ronggipa nosto ong·ani a·selde namgija janggi tangani a·selan ong·bataia.
Mesokna gita, mingsa sandie nianio indake nikaha je, je milgipa me·chikrang asongsime kam ka·a, aro test ka·e nio uamangni C-reactive protein ingipa bang·e donga, uarangan mikkingchipak donggipa taningko nosto ka·atgipa ong·aia.
Mikkingchipak donggipa taningara sambisirangna chaktoja. Mesokna gita, chu, sambisi, ta·maku ring·a aro jakkalanirang mikkingchipak donggipa taningko nosto ka·na man·a.
…
Want to read more? Visit our Resources page to order the Amazing Health magazine!
